Թեմա 10. Հին Հայաստանի մշակույթը.

  • Հայկական առասպելներն ու վիպերգերը
  • Հայոց նախաքրիստոնեական հավատքը
  • Գրավոր մշակույթը /բանավոր, դասագիրք, էջ 155-169, /
  • Ներկայացրե՛ք Հայոց դիցարանը և համեմատեք հունահռոմեական դիցարանի հետ:/գրավոր/
Հունական աստվածներ Հայկական աստվածներ
Զևս երկնքի, ամպրոպի, կայծակի Արամազդ
Ապոլոն արեգակի, բժշկության, լույսի Տիր
Արես ռազմի Վահագն
Արտեմիս լույսի Անահիտ
Հերմես հովիվների, առևտռականների Տիր
Ափրոդիտե սիրո, գեղեցկության Աստղիկ
Աթենաս իմաստության, արհեստի Նանե
Հեփեստոս կրակի, դարբնության Տիր

Իմ երկու սիրած ասվածներն են Զևսը և Աիդը (Հադես)

ԶԵՒՎՍ

1. Զևսի հայրը ուզում էր նրան ուտել: Կրոնոսը և Հռեան ունեին մի քանի երեխա՝ Հեստիա, Դեմետրա, Հերա, Հադես (Աիդ) և Պոսեյդոն: Այնուամենայնիվ, նա բոլորին կերավ նրանց ծնվելուն պես, որովհետև Գեյան և Ուրանը կանխատեսել էին, որ նա կվերանա իր որդու կողմից, ինչպես ինքն էր տապալել իր հայրը: Հղի Զևոսով Հռեան Գայիային գտավ խնդրելու համար, որ նա փրկի իր որդուն, ով կարող էր պատժել Կրոնոսինին Ուրանի դեմ գնալու և իր սեփական երեխաների դեմ կատարված հանցագործությունների համար: Ռեյան Կրիտում ծնեց Զևսին, իսկ Կռոնոսին տվեցին մի քար ուտել՝ փաթաթված երեխայի հագուստով:

2. Զևսը փրկեց իր քույրերին և եղբայրներին: Նա ստիպեց հորը հետ կուլ տալու կարգով դուրս հանել իր քույրերին և եղբայրներին: Կա նաև այլ վարկած, որ Զևսը քարով խբեց Կրոնոսի ստամոքսին:

3. Նա այդքան էլ լավը չէր: Զևսին համարում էին երկկողմանի հոգի ունեցող աստված, ըստ որի, նա ոչ միայն բարի էր, այլն նաև չար:

4. Զևսն հասկացվում էր, որպես «կրակ», «թեժ նյութ, սուբստանցիա», բնակվելով եթերի մեջ, երկնքի իշխանությամբ, կազմակերպում էր տիեզերական և հասարակական կյանքի կենտրոնացումը։ Բացի դրանից նա բաշխում է երկրի վրա բարին ու չարը, և հենց նա է ներդրել մարդկանց մեջ ամոթն ու խիղճը։

5. Զևս — ահռելի պատժող ուժ է, երբեմն նրան ասոցացնում են ճակատագրի հետ, երբեմն էլ նա ինքն է հանդես գալիս որպես էակ, ով ենթակա է Մոյրաներին – ճակատագրին։ Նա կարող է կանխատեսել ապագան, հայտարարում է ճակատագրի կամքը երազների, ամպրոպի և կայծակի միջոցով։ Ամբողջ հասարակական կարգը հաստատված է Զևսի կողմից։ Նա քաղաքային կյանքի հովանավորն էր, նեղացածների, վիրավորվածների պաշտպանն էր, աղերսողների հովանավորն էր։ Նվիրել էր մարդկանց օրենքները, սահմանել էր և հաստատել է արքաների իշխանությունը և լիազորությունները, նաև պահպանում էր ընտանիքը և օջախը, հետևում էր, որ պահպանվեն ավանդույթները և սովորույթները։ Նրան հնազանդվում էին մյուս աստվածները։


ԱԻԴ

1. Հադես (կամ Աիդ), ըստ հին հունական դիցաբանության՝ ստորերկրյա աշխարհի՝ դժոխքի աստված, որտեղ խղճուկ գոյություն էին քարշ տալիս մեռյալների ստվերները։ Ի վերջո, աստծու անունը սկսեց նշանակել մահացածների բնակավայր։ Կրոնոսի և Հռեայի ավագ որդին, Զևսի, Պոսեյդոնի, Հերայի, Հեստիայի և Դեմետրայի եղբայրը։

2. Երկրի ընդերքում թագավորում է Զևսի դժնադեմ եղբայրը՝ Հադեսը։ Նրա թագավորությունը լի է խավարով ու սարսափներով։

3. Այստեղ, Հադեսի գահի մոտ է նաև գեղեցկատես Հիպնոսը՝ քնի պատանի աստվածը։ Նա անշշուկ թևածում է երկրի վրայով՝ կակաչի գլխիկները ձեռքին և եղջյուրի միջից քնաբեր հեղուկ է ցողում։ Նա իր հրաշագործ ձողիկով հպվում է մարդկանց աչքերին, փակում կոպերը և մահկանացուներին ընկղմում քաղցր քնի մեջ։ Հզոր է Հիպնոս աստվածը. Նրան չեն կարող ընդդիմանալ ո’չ մահկանացուները, ո’չ աստվածները, ո’չ էլ մինչև իսկ Զևսը. Հիպնոսը նրա ահեղնացայտ աչքերն էլ է փակում և ընկղմում խոր քնի մեջ։

4. Հադեսի խավարչտին թագավորության մեջ սավառնում են նաև երազների աստվածները։ Նրանց մեջ կան իմաստուն և հրճվալից երազներ տվող աստվածներ, բայց կան նաև այնպիսիները, որոնք մարդկանց ահավոր, ճնշող, երկյուղով ու տանջալից երազներ են բերում։ Կան և կեղծ ու պատիր երազների աստվածներ, որոնք մարդկանց մոլորության մեջ են գցում, հաճախ էլ՝ կորստյան մատնում։
Անողորմ հադեսի թագավորությունը լի է խավարով ու սարսափներով։

5. Այնտեղ, խավարի մեջ, թափառում է սոսկալի ուրվական Էմպուսան ՝ ավանակի ոտքերով։ Նա, գիշերային խավարում մարդուն խորամանկությամբ հմայելով մի թաքուն տեղ, խմում է նրա ամբողջ արյունը և խժռում նրա դեռևս թպրտացող մարմինը։ Այնտեղ թափառում է և հրեշավոր Լամիան. նա գիշերը մտնում է երջանիկ մայրերի ննջարանը և գողանում նրանց երեխաներին՝ սրանց արյունը խմելու համար։ Բոլոր այդ ուրվականների և հրեշների վրա իշխում է Հեկատե մեծ աստվածուհին։ Նա երեք մարմին ունի և երեք գլուխ։ Անլուսին գիշերներին, թանձր խավարրի մեջ, թափառում է նա ճանապարհների վրա ու գերեզմանների մոտ իր ամբողջ սոսկալի շքախմբով, ստիքսյան շներով շրջապատված, սարսափներ ու տանջալից երազներ է ուղարկում երկրի և կորստյան մատնում մարդկանց։ Հեկատտեին հաճախ օգնության են կանղում կախարդելիս, բայց հենց ինքն էլ միակ օգնականն է։ կախարդանքի դեմ բոլոր նրանց համար, ովքեր հարգում են նրան և ճամփաբաժանին, ուր բաժանվում են երեք ճանապարհներ, շներ զոհաբերում նրան։


Աղբյուր. 12 , 3 , 4 

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s