Ազոտ, Փոսֆոր

Նախագծի բովանդակությունը   

*5֊րդ խմբի գլխավոր. ենթախմբի տարրերի ընդհանուր բնութագիրը։

*Ազոտ և ֆոսֆոր տարրերի ատոմների կառուցվածքը։

Ազոտը քիմիական տարր էպարբերական աղյուսակի 5-րդ խմբի 7–րդ տարրը, քիմիական նշանը՝ N, ատոմային թիվը՝ 7, ատոմային զանգվածը՝ 14.0067, էլեկտրոնային մակերեսի կարգը 2s²2p³:

Ֆոսֆորը քիմիական տարր է, որի նշանն է P։ Գտնվում է տարրերի պարբերական համակարգի 3-րդ պարբերության 5-րդ խմբի տարր։ Կարգահամարը՝ 15, ատոմական զանգվածը՝ 30,97376, p տարր էատոմի արտաքին էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է՝ 3s2Зр3:

5֊րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում  է գտնվում  նաև Բիսմութը`Birthday

*Ազոտ, ազոտի օքսիդները, ազոտական թթուն և նրա աղերը

N2, Ազոտն անգույն, անհոտ, անհամ, ջրում քիչ լուծվող գազ է: Ամենատարածված քիմիական տարրերից է: Բնության մեջ հանդիպում է ինչպես ազատ վիճակում, այնպես էլ միացությունների ձևով: Ազոտն օդի հիմնական բաղադրիչն է և կազմում է նրա 75,6%-ը՝ ըստ զանգվածի, 78,09%-ը՝ ըստ ծավալի: Ազոտի պարունակությունը երկրակեղևում կազմում է 0,02%, որտեղ ազոտը գտնվում է միացությունների ձևով. դրանցից առավել տարածված են նատրիումական և կալիումական (հնդկական) բորակները: Ազոտ են պարունակում նաև քարածուխը (2,5%), նավթը (0,02–1,5%) և կենդանի օրգանիզմները (մոտ 3%): Բույսերն ազոտը հիմնականում վերցնում են հողից՝ միացությունների ձևով, իսկ կենդանիներն այն ստանում են բույսերից: Ազոտը մտնում է սպիտակուցների (մոտ 17%) և այլ բնական օրգանական միացությունների բաղադրության մեջ:

Ազոտի օքսիդներ, անօրգանական միացություններ են, ազոտի և թթվածնի միացությամբ։ Թթվածնի հետ ազոտն առաջացնում է 6 կայուն միացություն։ Ազոտի բոլոր օքսիդները սովորական պայմաններում գազեր են բացի N2O5 անգույն բյուրեղական նյութ է։

N2, N2O, NO, N2O3, NO2, N2O4, N2O5, HNO3

Ազոտը ցուցաբերում է ավելի ուժեղ ոչ մետաղական հատկություններ քան ֆոսֆորը որովհետև ազոտի ատոմի շառավիղը. ավելի փոքր է:

*Ֆոսֆորի պարզ նյութերը` կարմիր և սպիտակ ֆոսֆոր։ Օրթոֆոսֆորական  թթուն և նրա աղեը։

*Ազոտական և ֆոսֆորական պարարտանյութեր։

Ազոտական պարարտանյութերը անօրգանական և օրգանական ազոտ պարունակող միացություններ են, որոնց հողի մեջ են մտցնում բերքառատության համար։ Հանքային ազոտային պարարտանյութերի թվին են պատկանում ամիդային, ամոնիակային և նիտրատային պարարտանյութերը։ Ազոտային պարարտանյութերը հիմնականում ստանում են սինթետիկ ամոնիակից։ Ազոտի միացությունների պատճառով հաճախ սահմանափակում է մշակաբույսերի աճը և դրա համար էլ ազոտային պարարտանյութերն ունեն մեծ դրական ազդեցություն։Բոլոր տեսակի ազոտային պարարտանյութերից ամենաշատը տուժում են հողի միկրոօրգանիզմները։ Առաջին շաբաթում պարարտանյութի 70 տոկոսը մտցնելուց հետո առաջանում են բակտերիաներ և սնկեր ու միայն նրանց մահվանից հետո պարարտանյութերի կազմում եղած ազոտը կարող է օգտագործվել։

Ֆոսֆորական պարարտանյութեր են հասարակ սուպերֆոսֆատը, (կալցիումի երկհիդրոֆոսֆատի և կալցիումի սուլֆատի խառնուրդը) և կրկնակի սուպերֆոսֆատը (կալցիումի երկհիդրոֆոսֆատ), որոնք պարունակում են լուծվող ֆոսֆորական թթու։ Հատկապես արդյունավետ են հիմնային և չեզոք հողերում կիրառելիս։ Ֆոսֆորիտային ալյուրը դժվարալույծ փոշի է, պարունակում է 19-30% լուծվող ֆոսֆորական թթու։ Օգտագործվում է որպես հիմնական պարարտանյութ։

Ընտանեկան դպրոցի» հարցեր   

1. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ բույսերի աճման  համար

լույս, ջուր, հող, պարարտանյութ, թթվածին

2. Ինչո՞ւ  են  ազոտը և ֆոսֆորը համարվում կենսական  տարրեր

Քանի որ դրանք շատ բույսերի բաղկացուցիչ մաս են կազմում
և կարևոր են ֆիզիոլոգիական պրոցեսների համար, ինչպես շնչառություն, օսմոտիկ
ճնշման պահպանում:

3. Ինչո՞ւ են  հողին տալիս  պարարտանյութեր 

Բույսերին անհրաժեշտ սննդատարրերի պակասը հողում լրացվում է պարարտանյութերի միջոցով: 

4. Ի՞նչ է նիտրատային աղետը

1970-ական թվականներին աշխարհի տարբեր երկրներում հանելուկային թունավորումների բռնկումներ գրանցվեցին: Ինչպես պարզվեց՝ պատճառը նիտրատներն էին, որոնք մեծ քանակություններով օգտագործվել էին, որպես պարարտանյութ: Դրա համար նիտրատներ պարունակող սննդամթերքներով զանգվածային թունավորումներն անվանվեցին նիտրատային աղետ:

Թեմատիկ  հարցեր և վարժություններ    

*1. Ո՞ր տարրերն են ընդգրկված 5֊րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում

  • Ազոտ — N
  • ֆոսֆոր — P
  • արսեն — As
  • ծարիր — Sb

*2. Ո՞ր տարրի  մոտ է ավելի ուժեղ արտահայտված  ոչ մետաղական հատկությունները ազոտի՞.թե `ֆոսֆոր՞. ինչո՞ւ

Ֆոսֆորում

*3. Ազոտը և ֆոսֆորը համարվում են կենսական տարրեր, ինչո՞ւ

Կենսական տարրեր են կոչվում այն տարրերը, որոնք առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք էլ ապահովում են օրգանիզմների կենսագործունեությունը

*4. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ բույսի աճի համար….

Լույս, ջուր, հող, պարարտանյութ, թթվածին

*5. Ի՞նչ  է  պարարտանյութը, ինչպիսի՞ պարարտանյութեր գիտեք….

Պարարտանյութերը այն նյութերն են, որոնք կիրառվում են բույսերին սննդանյութ տրամադրելու, հողում ապրող օգտակար միկրոօրգանիզմների գործունեությունը բարելավելու համար: Օրգանական պարարտանյութեր, հանքային պարարտանյութեր, բակտերիական պարարտանյութեր

6.04-12.04

Проект  “Какие времена можно назвать жестокими?”

Сроки проекта: 6-12 апреля

  • Участники проекта: учащиеся 9-х классов
  • Описание проекта:
  • Пролистай страницы мировой истории (учебник, книги, энциклопедии, интернет-ресурсы). Опиши, расскажи (предпочтительнее-аудио, видео), какие страницы истории ты считаешь жестокими: событие, война, революция, др. В какой стране это было? Почему ты считаешь это жестокими временами? Можно ли было избежать этого, по-твоему?
  • Сравни древние времена и современное время ( в свете поставленного вопроса о жестокости)
  • Дай оценку сегодняшним событиям, считаешь ли ты эти события, время жестокими?

Для меня жестокость — это насилие и события из за которых пострадали люди. Жестокими можно назвать времена когда произошли какие-то большие события насилия, убийств, смерти. Или когда у простых людей не было выбора, не было право голоса, и люди с высоким статусом могли нанести вред невинным людям. Я считаю что самые жестокие времена было от 14 (может и еще раньше) до 20 века. В это время было много войн, смертей из за болезней. Хотя и сейчас не сладко (из за коронавируса и не только), но определенно лучше чем тогда. Землетрясение Спитака, землетрясения в других странах, пожар Мадагаскара, пожар Австралии, коронавирус, Геноцид Армян, Чума, Чернобыль…этот список можно продолжать вечно, поэтому жестокие времена можно назвать те времена когда простым людям слово не довали, казнили, когда все было несправедливо. Сейчас же намного лучше, так как людей несправедливо не убивают. Но что бы я не написала в наши дни тоже такое бывает. Об этом очень сложно много говорить. Если бы я сказала, что сейчас нет жестокости, то соврала бы.

На самом деле все дело в людях, в страхе и в зависти. Люди боятся быть неправы, боятся быть хуже, слабее, быть униженным, поэтому они унижают других. Они из за зависти могут убить человека. Люди хотят быть лучше всех, иметь власть и править всеми, что бы все боялись их. Это пришло к нам с давных времён, и из за таких людей всегда были войны. Власть — это все что им нужно. До сих пор из за людей с высоким статусом, из за главных в государстве страдают не в чем невинные взрослые и дети особенно.

Урок 2. Рассказ Л. Толстого “ После бала”

Продолжая тему жестокости, прочитай в учебнике рассказ Л. Толстого “После бала” (учебник, слайд 170-177)

Письменно ответьте на вопросы 2-7 после текста.

  • Как вы думаете, почему Л.толстой в этом рассказе использовал прием контраста?

Прием контраста позволил показать как один нечаянный случай может изменить все.

  • Сопоставьте образы полковника и наказываемого. Сравните их походку, фигуру, внешность, душевное состояние.

Я думаю тут и сравнить то неуместно. Все и так понятно. Они абсолютные противоположности. Полковник был жестоким, безпощадным и властным. А наказываемый был беззащитным и слабым.

  • Как характеризует полковника его поведение?

Его поведение на балу и с татарином это как будто абсолютно разные люди. На балу он был милым, вежливым и добром. А когда наказывал того безпомощнего он был очень жестоким. Мне кажется, что Иван не смог увидеть его предворствие из за черезмерной любви к Вареньке.

  • За что Ивану Васильевичу было стыдно?

Я думаю это из за того, что он увидел настоящее лицо полковника и именно тогда полковника увидел Ивана, но делал вид, что не знает его и злобно ушел.

  • Почему этот случай изменил всю его жизнь? Почему такая реакция?

Это из за того, что он был слишком доверчивым и охмуренным любовью к Вареньке, он не видел (да и не хотел думать) полковника за «работой». После этого случая он не мог дальше быть с его дочкой, так как он все время вспоминал его жестокость. С одной стороны может он даже побоялась за свою жизнь.

  • Какой эпизод рассказа особенно взволновал ваше воображение. 

Часть, где полковник наказывал татарина была абсолютно неприятной, неожиданной.

  • В чем вы видите критическую силу рассказа?

Мне кажется критическая сила рассказа был в том, как писатель использовал контраст, чтобы показать, что всё дело в случае. Может и не в этом, а в том, как может один случай кардинально изменить ход событий.

  • Какое впечатление произвел этот рассказ на вас? Чем взволновал? Над чем заставил задуматься?

Рассказ был легким, поэтому сильно не запомниться. Нам нужно быть осторожным делая что либо, потому что даже маленький случай может изменить очень многое. С тем, что все дело в случае я согласна. Но вот сказать, что рассказ чем то зацепил не могу.