Սփյուռքահայ գրականություն

Վիլյամ Սարոյան

Վիլյամ Սարոյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիս (Բաղեշ) քաղաքից Ֆրեզնո գաղթած հայի ընտանիքում: 4 տարեկանում զրկվել է հորից, որոշ ժամանակ ապրել է որբանոցում: Այնուհետև մայրը որդուն հանել է որբանոցից, կրթության տվել: Ընտանիքի հոգսն ստիպել է պատանուն թողնել դպրոցը և փողոցներում լրագիր վաճառել, ապա դարձել է հեռագրատան ցրիչ: Աշխատանքը, սակայն, նրան չի խանգարել զբաղվել ընթերցանությամբ, ստեղծագործել է, գրել փոքրիկ պատմվածքներ: Սարոյանի հերոսներից շատերը հայեր են, որոնք ներկայացնում են հայկական միջավայրը՝ ազգային սովորույթներով ու բարքերով, հայրենիքի պատմական հիշողությամբ:  

Անկեղծ ասած չէի սպասում, որ Սարոյանի գրած ստեղծագործությունը այսքան խառը ու անհասկանալի կլիներ ինձ համար: Ինչու՞ արաբը չէր խոսում, ինչու՞ մահացավ, ում էր այդքան սիրում Խոսրով քեռին և շատ ու շատ այլ անհասկանալի էլեմենտներ: Մի քիչ հիասթափված եմ:

Պատմվածքը հետաքրքիր էր: Մելիք քեռին խորհուրդներ էր տալիս իր եղբոր տղային, թե ինչպես նա իրեն պետք է պահեր գնացքում, ինչից զերծ մնար ու զգուշանար: Այսինքն ստացվեց, որ Մելիք քեռին իր կյանքի փորձը (գուցե և անհաջող) օրինակ բերեց, որպիսի տղայի հետ նույնը չկատարվի: Իսկ տղային, իրականում, պետք չեկան այդ խորհուրդները: Ինձ թվում է դա նրանից էր, որ ժամանակները փոխվել էին և նման բաներ էլ չէին անում: Մի կողմից էլ հնարավոր է, որ ուղղակի նրան չհանդիպեցին այդ մարդիկ: Ինձ թվում է պատմվածքի իմաստը այն էր, որ հաճախ մարդիկ խորհուրդներ տալիս հաշվի չեն առնում ժամանակների տարբերութունը: Եթե մի քանի տարի առաջ վտանգավոր էր երեկոյան ժամը ութին տուն գնալը, ապա հիմա դա նորմալ է…: Դրա համար հաճախ մեծերի խորհուրդներից շատերն էլ չեն գործում: Վերջաբանը այդքան էլ դուրս չեկավ, բայց ընդհանուր պատմությունը հետարքիր էր:

Այս պատմվածքն ինձ շատ դուր եկավ՝ ի տարբերություն անցած երկուսի: Միտքը պարզ էր ու ներկայացված էր շատ լավ: Բայց ինձ համար մութ մնաց, գրողը իրականում հանճարին վերաբերվում էր հեգնանքով, թե՞ իրոք փորձում էր օգնել:

― Իսկ ի՞նչ կասեք, եթե ես այսօր մի լավ հանգստանամ ու վաղվանից սկսեմ գրել, ― հարցրեց նա։

― Ոչ, ― ասացի ես, ― այդպես չի կարելի։ Հենց հիմա ուղիղ տուն գնացեք ու գրեք, քանի դեռ թարմ են ձեր մտքերը։

Ուզում եմ հատուկ նշել այս տողերը, քանի որ այն ինձ հիշեցրեց մի շատ հայտնի ասացվածք՝ «այսօրվա գործը վաղվան չեն թողնի»: Մենք շատ հաճախ թողնում ենք մեր մտքերի իրականացումը, երազանքների հասնելու ցանկությունը զուտ այն պատճառով, որ դա մեզ հոգնեցնում է: Բերեմ ամենատարածված ու պարզ օրինակը. երբ կանայք որոշում են նիհարել, օրինակ՝ կիրակի օրը, բայց մտածում են, որ լավ կլինի սկսել դա երկուշաբթի օրվանից: Իսկ երկուշաբթի օրն էլ նրանց հետաքրքրությունը կորում է և կանայք որոշում են անել դա հաջորդ օրը և այդպես շարունակ: Գրողը չէր ուզում, որ այդ հանճարը հաջորդ օրը կորցներ իր հետարքրքրությունը դեռ չսկսված աշխատանքի նկատմամբ:


Սերգեյ Դովլաթով

Համարվում է ռուս ամենաընթերցվող ու ամենաշատ հրատարակվող գրողներից: Բրոդսկու և Սոլժենիցինի հետ հանդիսանում է արտասահմանում XX դարի վերջի ռուսալեզու ամենաճանաչված գրողներից մեկը: Նրա գործերը թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 30 լեզուներով: Սերգեյ Դովլաթովի հայրը ազգությամբ հրեա, թատերական ռեժիսոր Դոնատ Մեչիկն էր, իսկ մայրը՝ ազգությամբ հայ, գրականության սրբագրիչ, Նորա Սերգեյի Դովլաթյանը։ 

Երկար, անհասկանալի ու միարժամանակ հասկանալի պատմվածք ընդհանրապես չհասկացա, թե ինչի մասին: Ստեղծագործությունը սկսվում է պատմելով այն, թե ինչքան լավ էր ապրում Անդրյուշա Չերկասովը ու, թե ինչքան վատ էր ապրում Դովլաթովը: Նրանց միջի տարբերությունը մեծ էր սկսված իրենց ծնվելու օրվանից, բայց վերջացած մինչև այն պահը, երբ Նինա Չերկասովը մահացավ ու կտակով մեծ գումար հանձնեց Դովլաթովի մորը: Պատմվածքը պատմում էր երկու շատ տարբեր մարդկանց մասին: Մեկին միշտ հասնում էր լավագույնը՝ մեծ տուն լավ թաղամասում, լավ ընկերներ, լավ հայր, հարուստ ընտանիք, լավ կրթություն և այլն: Իսկ մյուսին ճիշտ հակառակը: Եվ ամբողջ պատմվածքի ընթացքում գրողը ցույց է տալիս նրանց տարբերությունը՝ երբեմն երկխոսության կամ այլ դադարներ կատարելով: Մարդիկ տարբեր են եղել միշտ ու միշտ էլ լինելու են տարբեր, ու ոչ միայն ունեցվածքի պատճառով, այլ մտածելակերպով էլ: Իհարկե ինձ զարմացրեց այն փաստը, որ Անդրյուշայի ընկերները լավն էին, իսկ գրողին՝ ոչ, որովհետև ըստ չգրված օրենքների սովորաբար աղքատները հավատարիմ ընկերներ են ունենում, իսկ հարուստները՝ ոչ միշտ: Չհասկացա նաև, թե Նանան ինչու այդ գումարը կտակեց իր ընկերուհուն: Մի կողմից նորմալ է, որովհետև նրանք իրար հետ շատ մոտիկ էին և այլն….բայց այնուամենայնիվ: Ինչպես հասկացա վերջում գրողը գնաց Ամերիկա, բայց նա կարծես, թե այդքան էլ չէր հետաքրքրվում Անդրյուշայով: Իհարկե մի կողմից էլ նրանք վերջին տարիներին սկսել էին հազվադեպ շփվել: Ամեն դեպքում պատմվածքը շատ մտածելու տեղ ունի:

Լրաքաղ 3

Պետական ​​ռեգիստրում գրանցված 535 տուրիստական ​​գործակալություններից ընդհանուր առմամբ որոշվել է օգտագործել Անհատական ​​պատասխանատվության հիմնադրամի միջոցները, «Газете.Ru»-ին ասաց Տուրիստական ​​աջակցության տնօրեն Ալեքսանդր Օսաուլենկոն: Հիմնադրամից գումար ստանալու հայտերը պետք է ներկայացվեին մինչև ապրիլի 15-ը: «Սկզբում օգնության համար դիմեցին 19 տուրօպերատորներ, իսկ այժմ 35 տուրօպերատոր: Սակայն այսօր օգնության ժամկետը կառավարության որոշմամբ երկարաձգվեց մինչև մայիսի 6-ը», — ասում է Օսաուլենկոն: Նա ավելացրեց, որ չի ակնկալում մեծ թվով նոր կոչեր դեպի հիմնադրամ. Միգուցե ևս մեկ տասնյակ տուրիստական ​​գործակալություններ: «Տուրօգնությունը», «Տուրիզմ»-ի որոշմամբ, հանդես է գալիս որպես հիմնադրամի օպերատոր:

Հետդիպլոմային կրթության ֆակուլտետը ստեղծվել է հենց այն նպատակով, որպեսզի ֆինանսական օժանդակություն տրամադրվի այն ընկերություններին, որոնք մասնագիտանում են արտերկրյա զբոսաշրջության ոլորտում, խիստ կարևոր իրավիճակներում զբոսաշրջության ոլորտի համար: Հիմնադրամին թույլատրվում է գումար վճարել այն զբոսաշրջիկներին, ովքեր իրենց վերահսկողությունից դուրս գտնվող հանգամանքների պատճառով չէին կարողացել օգտագործել տուրիստական արտադրանքը:

Հիմնադրամը ձևավորվում է հենց տուրիստական գործակալությունների ներդրումներով `խոստանալով տարեկան նպաստել շրջանառության 1%-ը: Փոխարենը, կառավարությունը ընկերություններին ճանաչում է որպես օրինականորեն գործող շուկայի մասնակից և պահպանում է այդպիսի ընկերությունների գրանցամատյան: Զբոսաշրջիկների համար այն փաստը, որ ընկերությունը գտնվում է պետական ռեգիստրում, նշանակում է դրա հարաբերական հուսալիությունը:

Երեք տարի առաջ ստեղծված Հետդիպլոմային կրթության ֆակուլտետում կատարվող միջոցները զգալի են: Այժմ այն կազմում է մոտ 1,9 միլիարդ ռուբլի: Բայց, ինչպես բացատրեց Օսաուլենկոն, միայն տարածաշրջանային քիչ հայտնի ընկերությունները որոշեցին օգտագործել այդ հակաճգնաժամային մեխանիզմը: Հաճախ դրանք կապված են տեղական իշխող էլիտայի հետ, բայց, այնուամենայնիվ, դա սովորաբար փոքր բիզնես է: Նրանք համեստ ներդրումներ են ունեցել ՀԿՖ–ում ՝ 200 հազարից մինչև 6 միլիոն ռուբլի: Այսինքն՝ հիմնադրամը գործնականում չի տուժի տարածաշրջանային սնանկացման հեռանալուց հետո, նշում է Օսուլենկոն:

Ռուսական տուրիստական ​​արդյունաբերությունը բազմիցս զգացել է ռուբլու փլուզումը, ինչի պատճառով զբոսաշրջիկների հոսքը կտրուկ նվազել է, այնուհետև երկար ժամանակ վերականգնվել: Բայց այս տարի իրավիճակը աննախադեպ է: «Газетой.Ru»-ի կատակից հարցված շուկայի մասնակիցները հարցնում են, որ միջուկային աղետը կարող է լինել ավելի վատ: Միևնույն ժամանակ, հիմնադրամը պարզվեց, որ անպաշտպան է: Պատճառներից մեկը կարգավորիչի խիստ պահանջներն են: Զբոսաշրջային ընկերությունը, որը հայտնվում է խնդրահարույց իրավիճակում, իրավունք ունի, իհարկե, հավաքել իր ներդրումները (և ոչ ավելին): Հակառակ դեպքում ընկերությունը կպատժվի՝ ռեգիստրից կվտարվեն և շուկայում նրա հեղինակությունը կխաթարվի:


Թարգմանել եմ այստեղից.