Սասնա Ծռեր. հատվածներ

ՄԱՍՆ Բ         ՄԵԾ ՄՀԵՐԻ ԿՌԻՎԸ ՄԸՍՐԱ ՄԵԼԻՔԻ ԴԵՄ

7

Մհեր էլավ, գնաց Դեղձուն-Ծամի սենեկ,
Բարեկամնե՛ր կանչեց,
Կանչեց իշխան մարդե՜ր,
Կանչեց վարդապետնե՜ր, ասաց.
— Մըսրա թագավորի կընիկ ճամփեր է իմ էտև.
Ես տի գնամ, դո՞ւք ինչ կասեք։
Ձենով Հովան ասաց.— Ինչի՞ կ’էրթաս,
Մելքի կնիկ խորամանկ է,
Էն մեր դուշմանի կնիկն է,
Քեզի կը խաբե։ Մ’էրթա,
Քեզի տղա չկա -դու կաց քո տուն,
Աստված բալքի քեզ տըղա մի տա։
Ամա ինչ իշխաններ, վարդապետներ էին, ասին.
— Մհեր, որ դու կ’էրթա՜ս,
Մենք չե՛նք ասի՝ մ’էրթա։

Մենք չե՞նք ուզի, թո՛ղ զՄըսըր,
Ուրիշ թագավորաց տեղ է՛լ հալա կ’ուզենք զավթես։
Իսմիլ խաթուն որ կը կանչե՝ ինչի՛ չ’էրթաս։
Էտա հազըր տեղ է՝ շուտ գընա… Մըսըր տիրապետի։


ՄԱՍՆ Բ         ՄԵԾ ՄՀԵՐԻ ԿՌԻՎԸ ՄԸՍՐԱ ՄԵԼԻՔԻ ԴԵՄ

10

Յոթ տարի Իսմիլ խաթուն զՄհեր պահեց գինով։
Մհեր մեկ օր դըրսուց տուն կըմտներ՝
Էկավ, կայնավ դուռ։
Տնեն ձեն մի էկավ.
Մըսրա խաթուն տըղան կը խաղցըներ,
Կը ծիծաղեր, կ’ասեր.
«Քո մեր քեզի մեռնի, Մելիք,
Մըսրա օջախ կանգնացուցես,
«Հայու օջախ փչացուցես»։
Մհեր, որ էդ խոսքեր լսեց,
Ուշքի էկավ, ասաց.
— Օհո՜, էկա էստեղ՝ հայու ճրագը հանգցուցի,
Մըսրա ճրա՜գ վառի։
Մհեր մըտավ սենեկ, հարցուց.
— Իսմի՛լ, էդ ի՞նչ խրատ կը տաս էդոր։
Էդիկ ձըվից դեռ դուրս չ’էկած՝
Հիմիկվընե դու չարությո՞ւն կը սորվեցուս։
Էն մեծանա՝ Սասնա ճրա՛գը հանգուցի։
Իսմիլ ասաց.– Հալբաթ, կ’ծիծաղեմ,
Կ’ ուրւսխանամ տղուս վերան։
Էն որ էլնի՝ ամբողջ աշխարքը տի զավթի։
Մհեր ասաց.
— Տըղա մունես, ասենք, Սասուն տի փչացնի՞:
Դու իմ ազգ կորցուցես՝ զՄըսը՞ր կը կայնեցուցես.

Թոբա թե՝ էլ քեզ մոտ կը գամ.
Թոբա թե՝ էլ Մըսըր մնամ։
Ես տի դառնամ էրթամ Սասուն։
Մելքի կընիկ ասաց.— Մհե՛ր,
Ես կ’ուզեի, որ ինձի տըղա մի ըլներ.
Ես կ’ուզեի, որ ժառանգ մի ըլներ Մըսրա.
Ես կ’ուզեի, որ չըհանգչեր Մըսրա ճրագ։
Ես յոթ տարի զքեզ գինով կը տիրեի.
Հիմի կ’էրթաս՝ դու գինաս, չե՛ս էրթա՝ դո՛ւ գինաս։
Էս ասելո՛ւ պես՝ Մհերին գինովություն էթող։
Որ Մհերին գինովություն էթող՝ Մհեր մտածեց.
«Հայ-հո՜յ, էս մե՛կ օր չեմ ես էսատեղ,
«Ես ինչպե՞ս տի Արմաղանին ու Հովանին պատասխան տաս՛։
«Տեսա՞ր, իմ կընկա խո՛սք էլավ։
«Իմ կընիկ ասաց մ’էրթա։
«Ես էնոր խոսք չը լսեցի»։
Էդտեղ Մհեր բախտակոծվավ, ասաց.
«Թող իմ աչքեր քոռանար,
«Որ ես էկա, էս յոթ տարի
«Խալխի արտ ջրի՝ կանաչ պահեցի,
«Իմ արտ չորցավ։ Վայ, էս ի՞նչ արի։
«Հայու ճրագ հանգուցի, Մըսրա ճրագ վառի»։
Էլավ սուս-փուս, ու դուրս էլավ Մըսրա,
Քոռ ու փոշման դարձավ իր տուն—Սասուն։


ՄԱՍՆ Ա                 ԴԱՎԹԻ ԿՌԻՎԸ ՄՍՐԱ ՄԵԼԻՔԻ ԴԵՄ
ՄԱՆՈՒԿ ԴԱՎԻԹԸ ՄԸՍՐՈԻՄ

18

Էլավ Մելիք, կանչեց էրկու փահլևանննր,
Բաթմանա Բուղեն ու Չարբահար Քամին,
Ասաց էդ փահլևաններուն.
— Դավթին տարեք յոթ սարով դեն՝
Տարեք, վեր Բաթմանա կամուրջ — սպանե՛ք։
Դավթի վերան հելակ մի կար։
Մելիք էդ փահլևաններուն ասաց.
— Դավիթ սպանե՛ք, էնոր հելակ
Մեջ արունին թաթխեք, ինձի համար բերեք։
Կուժ մ’ էլ էնոր արնեն բերեք՝
Խըմեմ՝ իմ սիրտ հովնա։
Փահլևաններ գնացին պատրաստություն տեսան։
Իսմիլ խաթուն գիտեր, թե Դավթին Սասուն տի տանեե,
Դավթի համար տաս ավուր հաց պաշար դըրավ.
Տաս ջուխտ պուճիկ, տաս ջուխտ տըրեխ տըվավ.
Դավիթ Իսմիլի ձեռ պագեց,
Կաց բարով արավ, գնացին…
Թող էնոնք իրենց ճամփան էրթան,
Մենք խաբար տանք Քեռի Թորոսից։

Լրաքաղ

Չորեքշաբթի կայացած արտահերթ նիստում Հայաստանի Ազգային ժողովը երկրորդ և վերջին ընթերցմամբ ընդունեց աշխատանքային օրենսգրքում և հարակից օրենքներում փոփոխությունների փաթեթ: Քանի որ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի հանձնաժողովի փոխնախարար Արման Ուդումյանը, ներկայացնելով օրինագիծը, ըստ նախաձեռնության, եթե աշխատողները տեղափոխվում են հեռավոր աշխատանքի, գործատուն չի կարող այն կազմակերպել որպես պարզ և պետք է ամբողջությամբ պահպանի իրենց աշխատավարձերը:

«Սա չի ենթադրում աշխատանքային պայմանագրերի փոփոխություն՝ արտակարգ դրության հետ կապված սահմանափակումների պատճառով, բայց սահմանված է վարձատրության մեխանիզմ», — ասաց նա:

Ըստ նրա, եթե ֆորսմաժորների պատճառով հեռավար աշխատանքը անհնար է, գործատուն կարող է աշխատանքից ազատված աշխատակիցներին աշխատավարձ չվճարել: Միևնույն ժամանակ, բարեխիղճ գործատուներին խրախուսելու նպատակով, նախաձեռնությունը ենթադրում է, որ ցանկության դեպքում նրանք կարող են հարկադիր ֆորս-մաժորի պատճառով աշխատանքից ազատված աշխատողներին վճարել ավելին, քան աշխատավարձի 2/3-ի կանոնադրական չափը:

Փոխնախարարը հայտնեց նաև, որ առաջարկվող փոփոխությունները սահմանափակում են գործատուին ազատելու կամ տուգանելու աշխատակցին, որը, ֆորսմաժոր ստանալու պահին, տանը մնում է 12 տարեկանից ցածր երեխայի խնամքի համար, եթե այն հնարավոր չէ ուղարկել ուսումնական հաստատություն (մինչև երկու ժամ աշխատավարձ):

Ինչպես չորեքշաբթի օրը նշել է Ուդումյանը, այս դեպքում արտակարգ իրավիճակների հետաձգումը համարվում է ուժգին և չի կարող լինել բացասական հետևանքների, տուգանքների կամ պայմանագրի դադարեցման պատճառ: Նա նաև նշեց, որ պատգամավորների ներկայացրած առաջարկությունների հիման վրա օրենքը կարգավորում է նաև գործատուի կողմից աշխատողներից մեկից մեկ այլ գործ տեղափոխելու խնդիրները, արտաժամյա և արձակուրդի հարցերը:

«Օրինակ, եթե ֆորսմաժորների պահին աշխատողները ունեցել են չօգտագործված արձակուրդ, ապա գործատուն, աշխատողի խնդրանքով, պետք է տրամադրի դա», — ասաց նա:

Ինչ վերաբերում է արտաժամյա աշխատանքին, ապա այժմ երկու օրվա ընթացքում դրա ծավալը կարելի է բերել ընթացիկ չորսի փոխարեն մինչև ութ ժամ: Փոխնախարարը նաև նշեց, որ փոփոխությունների համաձայն ՝ Առողջապահության և աշխատանքի տեսչությունը, որը, ըստ էության, պետք է սկսի գործել 2020 թվականի հուլիսի 1-ից, կարող է սկսել իրականացնել վերահսկողական գործառույթներ ՝ աշխատանքային պայմանագրերի իրականացման համար ՝ սկսած 2020 թվականի մարտի 16-ից:

«Իրականում մենք տեսչական մարմնին հնարավորություն ենք տալիս հետադարձ ուժով ստուգել աշխատանքային պայմանագրերի իրականացումը` հիմնվելով աշխատողների դիմումներից », — ասաց Ուդումյանը: Մարտի 16-ից ապրիլի 14-ը Հայաստանում հայտարարվեց արտակարգ դրություն `կորոնավիրուսի տարածումը զսպելու համար: Միևնույն ժամանակ, ազատ տեղաշարժի և մարտի 24-ին ներդրված տնտեսական գործունեության որոշակի տեսակների սահմանափակումները գործում էին մինչև ապրիլի 12-ը ներառյալ:

Ապրիլի 13-ին կառավարությունը երկարաձգեց արտակարգ դրությունը ևս մեկ ամսով`մինչև ներառյալ 2020 թվականի մայիսի 14-ի ժամը 17-ը ներառյալ: 1932 թվականի ապրիլի 29-ի դրությամբ հաստատված է Հայաստանում կորոնավիրուսի դեպքեր: 900 հիվանդ բուժվեց, 30 մարդ մահացավ:


Թարգմանել եմ այստեղից.